Aktualności - szczegóły

Warunki wydania przez ZUS dokumentu A1 dla cudzoziemca spoza UE

Polscy pracodawcy mogą występować o dokument A1 do ZUS dla cudzoziemców spoza państw członkowskich,  którzy legalnie zamieszkują i pracują w Polsce. Bez łącznego spełnienia tych dwóch warunków nie ma możliwości wystawienia takiego zaświadczenia.

Zaświadczenie jest niezbędne w sytuacji, gdy polscy pracodawcy zatrudniający w Polsce cudzoziemców np. zza wschodniej granicy, chcą ich wysłać do pracy do innego państwa członkowskiego (UE/EOG, Szwajcaria). Takie delegowanie pracowników ma miejsce najczęściej w branży budowlanej oraz transportowej.

Jedno ustawodawstwo w przypadku kilku krajów

Warunkiem zastosowania przepisów unijnych w zakresie zabezpieczenia społecznego do obywateli państw trzecich, którzy nie są jeszcze objęci tymi przepisami jedynie ze względu na swoje obywatelstwo, jest zamieszkiwanie legalnie na terytorium państwa członkowskiego oraz znajdowanie się w sytuacji, która pod każdym względem dotyczy więcej niż jednego państwa członkowskiego.

Regulacje unijne opierają się na zasadzie określającej jasno, że dana osoba podlega zawsze ustawodawstwu tylko jednego państwa. Zazwyczaj jest to kraj zamieszkania lub wykonywania pracy. W przypadku, gdy  praca najemna jest świadczona normalnie w więcej niż jednym państwie członkowskim, przyjmuje się kraj zamieszkania. Dokumentem, który poświadcza dane ustawodawstwo jest A1.     

Podsumowując: do obywatela np. Ukrainy, wykonującego prace najemną w innym (jednym lub kilku) państwie zrzeszonym mogą być stosowane rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i (WE) nr 987/2009, ale pod wyżej określonymi warunkami.

ZMIANA W PRZEPISACH – 2 maja 2018 r. wprowadzono nowe, kompleksowe wytyczne w zakresie procesu wydawania zaświadczenia A1. Warunkiem wstępnym do ubiegania się o takie zaświadczenie przez obywatela państwa trzeciego jest legalne zamieszkiwanie w państwie członkowskim oraz przemieszczanie się pomiędzy krajami Unii. Bez spełnienia tego warunku, to nie będą miały do niej zastosowania unijne przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i w rezultacie nie otrzyma zaświadczenia A1.

Zaświadczenie A1 – zasady wydawania przez ZUS

Obecnie do wniosku o wydanie zaświadczenia A1 dla obywatela państwa trzeciego, niezbędne jest dołączenie formularza US-54 ,,Informacja o legalności zamieszkania obywatela państwa trzeciego”. Na podstawie informacji w nim zawartych ZUS dokonuje merytorycznej oceny, czy osoba spełnia warunek co do legalnego zamieszkania.

ZUS uznaje, że cudzoziemiec spełnia powyższy warunek, jeśli:

  1. Posiada dokument uprawniający do pobytu w Polsce:
  • zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE,
  • zezwolenie na pobyt stały,
  • zezwolenie na pobyt czasowy oraz pracę,
  • wiza Schengen lub wiza krajowa wydana w celu:
  1. a) wykonywania pracy w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy, na podstawie wpisanego do ewidencji oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi - art. 60 ust. 1 pkt 5 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206, z późn.zm.),
  2. b) wykonywania pracy, o której mowa w art. 88 ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w okresie nieprzekraczającym 9 miesięcy w roku kalendarzowym – art. 60 ust. 1 pkt 5a ustawy o cudzoziemcach,
  3. c) wykonywania pracy innej niż określona w art. 60 pkt 5 i 5a ustawy o cudzoziemcach– art. 60 ust. 1 pkt 6 tej ustawy.
  4. Jest rezydentem podatkowym w Polsce (posiada certyfikat rezydencji podatkowej).

Obydwa powyższe warunki stanowią jedyne obowiązujące kryteria, na podstawie których dokonuje się oceny legalności zamieszkiwania. Ich łączne spełnienie pozwala pozytywnie rozpatrzyć wniosek o wydanie zaświadczenia A1.

Formularz US-54 – zasady wypełniania

Formularz US-54 jest podzielony na sekcje – większość z nich musi być wypełniona obowiązkowo tj. :

  1. Adres w państwie pochodzenia,
  2. Adres w państwie pobytu,
  3. Dokument, który uprawnia Cię do pobytu w Polsce,
  4. Obowiązek podatkowy,
  5. Dane o pobycie w Polsce,
  6. Charakter i specyfika wykonywanej pracy najemnej lub pracy na własny rachunek.

Jeśli wnioskodawca nie wypełni którejś z 6 sekcji, placówka ZUS wystąpi do niego o uzupełnienie Informacji, co znacząco przedłuży termin rozpatrzenia wniosku.

Pozostałe sekcje - Działalność niezarobkowa oraz Inne okoliczności - mają jedynie charakter informacyjny.

Do wniosku o wydanie zaświadczenia A1 należy obowiązkowo dołączyć kopię dokumentu uprawniającego do pobytu w Polsce oraz „Zaświadczenie o miejscu zamieszkania lub siedzibie dla celów podatkowych (certyfikat rezydencji)”, wydane przez organ podatkowy. 

Zaświadczenie A1 zostanie wydane wyłącznie po spełnieniu przesłanki legalnego zamieszkania oraz odpowiednich warunków określonych w rozporządzeniach unijnych (883/2004 i 987/2009).

ZUS poinformował, że powyższe wytyczne obowiązują od 2 maja 2018 r. i będą stosowane przy rozpatrywaniu wszystkich pierwszorazowych wniosków, bez względu na to, jakiego okresu dotyczą. Wytyczne obowiązują również dla wniosków, które wpłynęły przed tą datą, pod warunkiem, że do tej daty nie zostały wydane zaświadczenie A1 bądź decyzja o odmowie jego wydania – wnioskodawca zostanie wezwany do uzupełnienia wniosku. Wnioskodawca może również uzupełnić wniosek o aktualnie wymagane dane i dokumenty, bez wezwania, żeby uniknąć przedłużania procesu wydawania decyzji w przedmiocie zaświadczenia A1.

Wróć